Z cyklu ciekawostki w lesie
…jeleń co roku zrzuca swoje poroże?
Jeleń szlachetny (Cervus elaphus) jest jednym z największych dzikich zwierząt żyjących w polskich lasach, również w lasach komunalnych w Zielona Góra. Dorosły samiec, nazywany bykiem, może ważyć nawet ponad 200 kg i jest łatwo rozpoznawalny dzięki imponującemu porożu. Niewiele osób wie, że poroże jelenia nie jest trwałe. W przeciwieństwie do rogów u niektórych zwierząt, poroże co roku odpada i odrasta na nowo.
Jak wygląda zrzucanie poroża?
Najczęściej dzieje się to późną zimą lub na początku wiosny – w lutym i marcu. Po zakończeniu okresu godowego (tzw. rykowiska) poziom hormonów u samców spada. W wyniku tego u podstawy poroża tworzy się specjalna warstwa osłabiająca połączenie z kością czaszki. W pewnym momencie poroże po prostu odpada, najczęściej podczas chodzenia lub ocierania się o drzewa. Czasami oba zrzuty spadają w odstępie kilku godzin lub dni. Takie poroże nazywa się zrzutem.
Co dzieje się później?
Już wiosną zaczyna rosnąć nowe poroże, które początkowo pokryte jest miękką, silnie ukrwioną skórą zwaną scypułem. W tym czasie poroże jest bardzo wrażliwe. Latem poroże kostnieje, a byki wycierają scypuł o drzewa i krzewy, aby odsłonić twardą kość. Właśnie wtedy powstają charakterystyczne ślady na młodych drzewach.
Ciekawostka o porożu.
Poroże jelenia jest jedną z najszybciej rosnących struktur kostnych w świecie zwierząt. W okresie intensywnego wzrostu może przyrastać nawet kilka centymetrów dziennie! Każde kolejne poroże jest zazwyczaj większe i bardziej rozbudowane, dlatego po jego kształcie często można ocenić wiek i kondycję samca. Zrzuty poroża są ważnym elementem leśnego ekosystemu – gryzonie i inne zwierzęta ogryzają je, ponieważ zawierają cenne minerały, zwłaszcza wapń. Dlatego podczas spacerów po lesie można czasem znaleźć taki zrzut – to naturalna część życia jelenia i przyrody.
…dzięcioł nie dostaje wstrząsu mózgu?
W lasach wokół Zielonej Góry można często usłyszeć charakterystyczne stukanie w drzewa. To znak, że w pobliżu pracuje Dzięcioł duży (Dendrocopos major). Ptak ten potrafi uderzać dziobem w pień drzewa nawet kilkanaście razy na sekundę. Podczas jednego dnia może wykonać tysiące uderzeń. Można więc zapytać – dlaczego nie powoduje to wstrząsu mózgu?
Sekret budowy ciała
Dzięcioły posiadają specjalne przystosowania chroniące ich mózg:
- bardzo mocną czaszkę,
- elastyczne połączenie dzioba z czaszką,
- specjalny układ kości i mięśni amortyzujących uderzenia.
Dodatkowo ich język owija się wokół czaszki, co pomaga stabilizować mózg podczas uderzeń.
Po co dzięcioł stuka?
Dzięcioły robią to z kilku powodów:
- szukają owadów pod korą,
- budują dziuple lęgowe,
- komunikują się z innymi ptakami.
Ciekawostka.
Jedna dziupla wykuta przez dzięcioła może później stać się domem dla wielu innych zwierząt, np. sikor, muchołówek czy nietoperzy.
